08/17/2017 - پنجشنبه 26 مرداد 1396
مشاهده خبر

معمایی به نام مالیات در ایران/ مالیات گریزان چه می کنند؟
1396/5/1 8:51:31 print

معمایی به نام مالیات در ایران/ مالیات گریزان چه می کنند؟
بر اساس قانون بودجه سال جاری سهم درآمد دولت از مالیات 30 درصد، فروش مستقیم نفت 31 درصد، فروش دارایی ها و استقراض 12 درصد، درآمدهای اداری 13 درصد و درآمد های اختصاصی 12 درصد عنوان گردیده است.

گروه اقتصادی شهر؛ عباس دهقان - مالیات در کشورهای توسعه یافته درآمد اصلی دولت ها را تشکیل داده و به همان میزان نیز در پاسخگو کردن آنها نقش دارد. افزایش درآمدهای مالیاتی در ایران نیز راه رسیدن به درآمد پایدار برای دولت و راه عبور از اقتصاد نفتی است. با این حال همواره نحوه و میزان مالیات ستانی در ایران مورد مناقشه بوده است.

سید کامل تقوی‌نژاد، رئیس سازمان امور مالیاتی می‌گوید، حدود ۴۰ درصد اقتصاد ایران، از پرداخت مالیات معاف است. به گفته او بیشترین سهم از معافیت‌ها به بخش‌های کشاورزی و فرهنگی و هنری رسیده است. اگرچه قبلا هم آمارهای مشابهی اعلام شده بود، این گفته‌ها بار دیگر نشان می‌دهد که همچنان بخش بزرگی از اقتصاد ایران، سهم عادلانه مالیاتش را نمی‌دهد.

هدف اعلام‌شده دولت، رهایی از توانمندی وابستگی به درآمدهای متغیر نفتی و جایگزین کردن آن با منابع با ثبات‌تر مالیاتی است. با این حال قوانینی که اخیرا تصویب شده، کندی توسعه زیرساخت‌های مالی الکترونیکی و آن طور که مجلس می‌گوید، محدودیت‌های قانونی و فساد مالی، نشان می‌دهد که هنوز راه درازی در پیش است.

مالیات در اقتصاد سیاسی به معنی تقویت بخش خصوصی و کاهش نفوذ دولت و نهادهای فراقانونی در اقتصاد است. در ایران به دلیل اینکه به طور سنتی درآمد دولت ها از محل فروش نفت و گاز تأمین می‌شده، کمتر به توسعه نظام مالیاتی پرداخته شده است. عدم توسعه نظام مالیاتی در کشور یکی از مهمترین دلایل حضور برخی از نهادها در فعالیت های اقتصادی است. در واقع این نهادها که وظایف مهمی نیز برعهده دارند، به این دلیل که دولت از تأمین هزینه های آنها ناتوان است وارد فعالیت های اقتصادی می شوند و همین حضور اختلال های بزرگی در اقتصاد کشور ایجاد می کند. در واقع بسیاری از ناکارآمدی های اقتصاد بخصوص در بخش خصوصی از ناحیه حضور این گونه نهادها در اقتصاد بوجود آمده است و فضای اقتصاد به شدت به زیان بخش خصوصی تبعیض آمیز شده است.

از سوی دیگر درآمدهای مالیاتی سهم کوچکی در کل بودجه دولت دارد، اگر چه این روند در حال تغییر است. با وجود تلاش‌های دولت برای افزایش درآمدهای مالیاتی در دوران تحریم‌های هسته‌ای، هنوز مالیات بخش کوچکی از درآمدهای بودجه عمومی دولت است.

براساس قانون بودجه سال جاری سهم درآمد دولت از مالیات 30 درصد، فروش مستقیم نفت 31 درصد، فروش دارایی ها و استقراض 12 درصد، درآمدهای اداری 13 درصد و درآمد های اختصاصی 12 درصد عنوان گردیده است. اما مسئله این است که بودجه عمومی دولت، بخشی کوچک از بودجه کل کشور است. سهم درآمدهای مالیاتی در بودجه کل کشور - که رقمش بیش از 1085 هزار میلیارد تومان است - به حدود 10 درصد می‌رسد. برای مقایسه، وابستگی بودجه کل کشور به نفت، بیش از 35 درصد است. بخشی از درآمد‌های نفتی از مسیرهای دیگر وارد بودجه می‌شوند.

تیرماه دو سال پیش بود که اصلاحیه بحث برانگیز قانون معافیت مالیات‌های مستقیم تصویب شد. این قانون که هدفش کمک به رشد اقتصادی با ایجاد مشوق‌های مالیاتی برای سرمایه‌گذاران و تولید کنندگان است، از یک طرف برای رشد بخش خصوصی طراحی شده و از طرف دیگر، دست دولت را تا سال‌ها از سود بنگاه‌های تازه تاسیس کوتاه می‌کند، چون بر اساس این اصلاحیه معافیت‌های مالیاتی زیر در نظر گرفته شده است: 5 سال برای شرکت‌های تازه تأسیس که مجوز رسمی دارند، 10 سال برای همان شرکت‌ها اگر در "مناطق محروم" باشند، 15 سال برای شرکت‌های دانش‌بنیان و 20 سال برای مناطق آزاد تجاری. برای جبران این معافیت‌ها، مالیات تولید کنندگان فعلی، 25 درصد در نظر گرفته شده که همچنان مورد اعتراض است.

برای اشخاص حقیقی هم، کسانی که زیر دو میلیون تومان در ماه حقوق می‌گیرند، از پرداخت مالیات معاف شده‌اند. با توجه به اینکه حداقل حقوق ۹۳۰ هزار تومان تعیین شده است، در نبود آمار دقیق، می‌توان حدس زد که تعداد کسانی که بیش از دو برابر حداقل دستمزد را می‌گیرند، جمعیت کوچکی نیستند. با این حساب، آیا درآمد مالیاتی دولت در حال کاهش است؟

بررسی درآمدهای حاصل از مالیات دولت نشان می‌دهد که سهم مالیات بر درآمد، 15 درصد است، که بیشتر مربوط به اشخاص حقیقی، مثل کارمندان و کارگران و اصناف است.  آنچه سود مالیاتی دولت را افزایش می‌دهد، بیش از همه بالا رفتن توان خرید مردم است، که درآمد مالیات بر کالا و خدمات را زیاد می‌‌کند، و بعد

هم افزایش درآمد شرکت‌ها. افزایش درآمد دولت، وابسته به رونق اقتصاد است. البته مرکز پژوهش‌های مجلس  ادامه روند الکترونیکی کردن بخش مالی، مبارزه با فساد و اصلاح قوانین را هم توصیه کرده است.

با این حال، آخرین گزارش مرکز آمار ایران، روند رو به رشد درآمدهای مالیاتی دولت را نشان می‌دهد. با این حال تورم می‌تواند افزایش واقعی این درآمدها را خنثی کند و تنها درصورتی درآمد دولت زیادتر می‌شود که درصد تغییراتش از تورم بالاتر باشد.

هم‌اکنون به دلیل فرار مالیاتی هنگفتی که وجود دارد(بین 13 تا 30 هزار میلیارد تومان) درآمدهای مالیاتی دولت نیز کاهش یافته است. به همین دلیل بخش خصوصی نیز در چنین شرایطی راه‌های دیگری برای بقا پیدا می‌کند. این بخش ترجیح می‌دهد که وارد فعالیت‌های اقتصادی نظیر خرید و فروش املاک و مستغلات شود که پنهان کردن اطلاعات آن ممکن باشد و پرداخت مالیات درآن نادقیق و ناچیز باشد. راه دیگری که برخی از خصوصی‌ها انجام می‌دهند این است که وارد فعالیت‌های زیر زمینی شده یا منابع خود را از کشور خارج می‌کنند.

برای اینکه درآمدهای مالیاتی دولت افزایش یابد، یکی از مؤثرترین اهرم‌ها شفافیت است. درصورتی که نظام مالیاتی و دولت،محل و نحوه هزینه کرد منابع جمع‌آوری شده از طریق مالیات را برای مردم تشریح کنند و به اطلاع آنها برسانند خود بهترین تشویق برای مؤدیان خواهد بود. وقتی مردم به روشنی مشاهده کنند که مالیات آنها صرف امور عمومی کشور می‌شود با رغبت آن را پرداخت می‌کنند و درک بهتری از مالیات پیدا می‌کنند.

درکشورهای صنعتی فرار مالیاتی یکی از بزرگترین جرایم محسوب می‌شود. درواقع کسی که فرار مالیاتی دارد از اموال و منابع عمومی سرقت می‌کند و این درحالی است که این منابع عمومی قرار است صرف هزینه‌های عمومی مانند آموزش، سلامت و زیرساخت‌های کشور شود که به صورت مستقیم در تسهیل سرمایه گذاری، افزایش تولید و اشتغالزایی نقش دارد.

دربسیاری از کشورها فرارمالیاتی نزدیک به جرمی همچون قتل قرار می‌گیرد. چراکه نپرداختن مالیات باعث محرومیت عده‌ای از مردم از آموزش، سلامت و اشتغال می‌شود و این افراد محروم به سمت جرم و خلاف کشیده می‌شوند. برهمین اساس کسی که مالیات نمی‌پردازد در قتلی که توسط بزهکاران درآینده انجام می‌شود مشارکت دارد. تا زمانی که نظام مالیاتی کارکرد واقعی خود را نداشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت که اقتصاد ملی کشور به شکوفایی و عدالت برسد.

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه هنرهای ملی

نظرسنجی
به نظر شما ریس جمهور آینده کدام مساله را در اولویت مسائل دولت خود قرار دهد؟



ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار