07/27/2017 - پنجشنبه 5 مرداد 1396
مشاهده خبر

داستان یک قرارداد
1396/4/18 9:21:36 print
گزارش "شهر" از دلایل موافقان و مخالفان قرارداد بزرگ نفتی
داستان یک قرارداد
هرچند برخی انتقادات داخلی نسبت به قرارداد شرکت توتال و شرکت ملی نفت ایران بسیار تند و با برچسپ های سیاسی همراه بوده است اما وجود چنین فضای نقدی در اقتصاد ایران که سابقه درخشانی در شفافیت و اطلاع رسانی دقیق ندارد، می تواند به اقتصاد و توسعه کشور کمک نماید.

گروه اقتصادی شهر؛ عباس دهقان- سرانجام پس از کش و قوس های فراوان قرارداد بزرگ نفتی میان ایران و کنسرسیومی متشکل از شرکت توتال فرانسه، سی ان پی سی چین و شرکت پتروپارس ایران به امضاء رسید. اظهارنظرها و تحلیل های مختلفی درباره این قرارداد مهم گازی صورت گرفته است. در یک سوی این تحلیل ها موافقان دولت هستند که این قرارداد را یک پیروزی ارزشمند و نتیجه ملموس برجام ارزیابی می کنند و در سوی دیگر مخالفان دولت با استناد به بدعهدی های شرکت توتال در گذشته و همینطور عدم شفافیت و مفاد سئوال برانگیز قرارداد، حمله های خود را متوجه دولت روحانی کرده اند.

آبان ماه 1394 دقیقاً ساعاتی پیش از انتخاب ترامپ به عنوان رئیس جمهوری آمریکا، تفاهم نامه ای میان شرکت نفتی توتال  فرانسه و شرکت نفت ایران امضاء گردید و سرانجام قرارداد آن در تاریخ 12 تیرماه سال جاری نهایی شد. کنسرسیوم قرارداد توسعه فاز 11 میدان گازی پارس جنوبی مثلث مصالحه است؛ غربی ها برگشتند، چینی ها باقی ماندند و یک شرکت ایرانی هم به پروژه پیوست. این بزرگترین قرارداد توسعه یک میدان گازی است که یک سال و نیم بعد از برداشتن تحریم ها و اجرایی شدن توافق هسته ای نهایی می شود.

میدان گازی پارس جنوبی در خلیج فارس واقع گردیده و به لحاظ حجم ذخایر(16 درصد کل منابع گاز دنیا)، بزرگترین میدان گازی جهان است. این میدان میان ایران و قطر مشترک بوده و فاز 11 نزدیکترین قسمت ایرانی به بخش قطری آن است. ارزش کل قرارداد توسعه این فاز 4 میلیارد و 800 میلیون دلار تخمین زده شده که با سرمایه گذاری اولیه 1 میلیارد دلار شروع می شود. پیش بینی شده بهره برداری در سال 2021 شروع شود. طول دوره قرارداد 20 سال است. کل ذخیره گاز این میدان 21 هزار میلیارد فوت مکعب برآورد شده و انتظار می رود در اوج تولید روزانه 2 میلیارد فوت مکعب گاز تولید کند.

رهبری کنسرسیوم را توتال فرانسه برعهده دارد با 50،1 درصد سهم. شرکت دولتی نفت چین(CNPC) 30 درصد و سهم شرکت پتروپارس ایران 19،9 درصد خواهد بود. بعد از سه سال کش و قوس بالاخره این اولین قرارداد نفتی است که براساس الگوی قراردادهای جدید نفتی(IPC) امضاء می شود؛ قراردادهای بلندمدت مشارکتی که جایگزین بیع متقابل(Buy Back) شده اند. ولی هنوز صدای مخالفت با این قراردادها بلند است. احمد توکلی نماینده سابق مجلس و رئیس سازمان دیدبان شفافیت و عدالت می گوید: «سند رازداری و حفظ محرمانگی قرارداد به تصویب شورای عالی امنیت ملی نرسیده است. این شورا باید بر ملاحظات امنیتی و حفاظتی قرارداد نظارت کند و اطلاعات مخازن نفت قبل از امضای محرمانگی نباید به توتال داده شود».

برخی مخالفان دولت حتی پا فراتر گذاشته و این قرارداد را نوعی پاداش به خیانت های فرانسه ارزیابی کرده اند. اشاره این مخالفان به اجلاس سالانه گروهک منافقین در پاریس است که همزمان با امضای این قرارداد برگزار شده بود. البته روی دیگر انتقاد مخالفان به بدعهدی شرکت توتال در توسعه فاز 11 پارس جنوبی در سال 1379 برمی گردد که این شرکت به بهانه ریسک بالای سرمایه گذاری در ایران از امضای آن قرارداد سر باز زد. مسأله دیگر نحوه امضای قرارداد توسعه فازهای 2 و 3 پارس جنوبی است که در آن توتال به پرداخت رشوه به برخی مقامات دولتی متهم گردیده بود و حتی در مورد افشای برخی اطلاعات میدان گازی ایران به قطر توسط شرکت توتال که با این کشور نیز قرارداد مشترکی داشت، انتقاداتی به دولت وارد شده است.

وزیر نفت طی مصاحبه ای در جواب به انتقادات مطرح شده از سوی مخالفان این قرارداد اظهار داشت: «بعضی‌ها گفته‌ اند 50 درصد و بعضی‌ ها گفته اند 70 درصد کل درآمد میدان را به خارجی ‌ها دادیم، این حرف غلط است. ما گفته‌ ایم درآمد ما از این میدان در طول عمرش با نفت 50 دلار حدود 84 میلیارد دلار خواهد شد ولی آنچه که توتال و مجموعه ‌اش طی 20 سال، طبق آنچه که به تصویب شورای اقتصاد هم رسیده حدود 12 میلیارد دلار خواهد بود،‌ یعنی چیزی حدود کمتر از 15 درصد درآمد کل میدان در طول عمر میدان خواهد بود».  وزیر نفت در همین راستا ادامه داد: «وقتی که دوره بازپرداخت طولانی می شود طبیعتا مبلغ هم بیشتر می‌شود. در قراردادهای متقابل هم که داشتیم همین مقدار دو برابر را تجربه می‌ کردیم. این کاری است که نوعی سرمایه گذاری خارجی تلقی می‌ شود و در شرایطی که بعضی ها از جمله دشمنان ما در آن طرف اقیانوس ‌ها و چه دشمنان ما در منطقه،‌ می‌ خواستند تحریم ‌ها ادامه پیدا کند و هرگونه سرمایه گذاری خارجی در ایران شکل نگیرد ما این حرکت بزرگ را توسط دو شرکت بزرگ معتبر نفتی دنیا انجام داده ‌ایم. امیدواریم که این کار برای بخش نفت و سایر بخش ‌ها راهگشا باشد».

از سوی دیگر  قرارداد ایران و توتال قبل از آن امضاء می شود که دولت دونالد ترامپ هنوز نتیجه بازنگری خود درباره سیاستش در برابر ایران را اعلام نکرده است. همزمان کنگره آمریکا هم در حال تهیه تحریم های جدیدی است و آینده توافق هسته ای در هاله ای از ابهام قرار دارد. به نظر می آید پیام سیاسی قرارداد توتال این است که فرانسه صرفنظر از سیاست آمریکا به توافق برجام متعهد و به فرصت های اقتصادی ایران امیدوار است. 20 سال پیش هم وقتی آمریکا تحریم صنعت نفت ایران را تشدید کرد و شرکت "کولوکو" آمریکا از توسعه میدان گازی پارس جنوبی منصرف شد، این توتال بود که به رغم تحریم آمریکا پا جلو گذاشت. پاتریک پویانه، مدیر عامل توتال، تقریباً سه سال است در هر فرصتی درباره بازگشت شرکتش به ایران مذاکره می کند. مدیر عامل شرکت توتال حتی در بحبوحه مذاکرات هسته ای همواره در سالن های هتل کوبورگ، محل برگزاری نشست ها، حضوری مستمر داشت.

بسیاری از روزنامه ها و سایت های خارجی در گزارشات مختلف خود این قرارداد را دستاوردی مستقیم برای توافق هسته ای ایران و برجام ارزیابی کرده اند و معتقدند این توافق باعث شده تا اعتنا به تحریم های آمریکا در سطح جهان کاهش یابد. مجله فورچن در گزارش روز دوشنبه سوم جولای 2017، این قرارداد را مورد بررسی قرار داده است. جئوفری اسمیت نویسنده این مقاله با یادآوری ارزش سرمایه گذاری 5 میلیارد دلاری کنسرسیوم به رهبری توتال در بزرگترین میدان گازی جهان اهمیت این قرارداد را از جنبه های اقتصادی و سیاسی مورد ارزیابی قرار داده است. نویسنده در بخشی از گزارش خود این قرارداد را مهمترین معامله ایران در بخش انرژی معرفی می کند که پس از لغو تحریم ها در سال 2015 به امضا رسیده است. نویسنده مقاله در بخش دیگری از گزارش به ارزیابی پیامدهای اقتصادی و سیاسی این قرارداد پرداخته و می نویسد: «معامله توتال و ایران باعث تحرک جدی ایران در اقتصاد جهانی خواهد شد و از سوی دیگر توقف این روند را از سوی ترامپ با چالشی اساسی روبرو خواهد کرد».

هرچند برخی انتقادات داخلی نسبت به قرارداد شرکت توتال و شرکت ملی نفت ایران بسیار تند و با برچسپ های سیاسی همراه بوده است اما وجود چنین فضای نقدی در اقتصاد ایران که سابقه درخشانی در شفافیت و اطلاع رسانی دقیق ندارد، می تواند به اقتصاد و توسعه کشور کمک نماید. برخی مسئولان دولتی از بازنگری 56 باره شکل قراردادهای جدید نفتی صحبت می کنند که خود نشان دهنده دقت فراوان دولت در انعقاد قراردادهای بزرگ نفت و گاز کشور است. صرفنظر از منافع عظیم این معامله بزرگ برای شرکت توتال و CNPC چین، اما ارزیابی اقتصادی و سیاسی آن و  بررسی تأثیرات کوتاه مدت و بلندمدت چنین قراردادی حائز اهمیت است. این قرارداد هم به لحاظ فنی و تکنیکی و هم به لحاظ اقتصاد سیاسی بسیار با اهمیت می باشد و نقطه عطفی خواهد بود در سرمایه گذاری خارجی که ایران به شدت نیازمند آن می باشد.

 

 

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه هنرهای ملی

نظرسنجی
به نظر شما ریس جمهور آینده کدام مساله را در اولویت مسائل دولت خود قرار دهد؟



ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار