06/23/2017 - جمعه 2 تير 1396
مشاهده خبر

سرمایه گذاری خارجی قربانی تنش های سیاسی/ چرا اقتصاد داخلی باید مقاوم شود؟
1396/3/28 10:30:46 print

سرمایه گذاری خارجی قربانی تنش های سیاسی/ چرا اقتصاد داخلی باید مقاوم شود؟
براساس گزارش مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، سرمایه‌گذاری خارجی در ایران عمدتاً به دنبال منابع طبیعی و پس از آن به دنبال بازار است و ایران فاقد سرمایه‌گذاری خارجی در قالب دو استراتژی دیگر یعنی ارتقای کارآیی و تثبیت دارایی‌های استراتژیک است...

گروه اقتصادی شهر؛ عباس دهقان- تاز ه ترین گزارش مؤسسه تجارت و توسعه سازمان ملل متحد(UNCTAD) درباره سرمایه گذاری های خارجی در جهان نشان می دهد که تنش ها در خاورمیانه بر میزان دسترسی کشورهای این منطقه به سرمایه های خارجی تأثیر زیادی داشته است. این گزارش همچنین نشان می دهد که به رغم امضای توافق هسته ای میان ایران و کشورهای 1+5، میزان ورود سرمایه های خارجی به ایران هنوز رضایت بخش نیست.
بنا بر برآورد آنکتاد در سال 2016، میزان ورودی سرمایه خارجی به ایران 3 میلیارد و 372 میلیون دلار بوده است که نسبت به سال پیش از آن (2،5 میلیارد دلار در سال 2015) رشد داشته اما هنوز با میزان سرمایه گذاری مستقیم خارجی در سال 2012 که رقمی معادل 4 میلیارد و 662 میلیون دلار گزارش شده بود، فاصله قابل تأملی دارد. 
توافق هسته ای و رفع تحریم‌های بین‌المللی ایران موجب شد تا جذب سرمایه خارجی به یکی از اولویت‌های اصلی دولت تبدیل شود. بررسی کارشناسان در سال‌های اخیر نشان می‌دهد برای تحقق رشد پایدار 8 درصدی اقتصاد، سالانه به حدود 50 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی نیاز است. این در حالی است که اقتصاد ایران در سال‌های گذشته حداکثر موفق به جذب 3 تا 4 میلیارد دلار سرمایه خارجی شده است؛ روندی که کندی در رشد اقتصادی را به همراه داشته است. در این سال‌ها عدم شفافیت، ساختار دولتی اقتصاد، ضعف بخش‌ خصوصی، نبود رقابت سازنده و حمایت دولت از برخی صنایع، انحصار دولتی در اقتصاد را به همراه داشت و موجب شد تا اقتصاد ایران به‌شدت درون‌گرا شود. روند طی شده در فضای اقتصادی کشور در حالی است که سرمایه‌گذاری در چنین بازاری از دید سرمایه‌گذار خارجی پرخطر به‌حساب می‌آید و این امر رویگردانی سرمایه‌گذاران را به همراه دارد. از سوی دیگر بروز تنش های سیاسی و منطقه ای میان ایران و آمریکا نیز مزید بر علت بوده است به گونه ای که برخی بانک های بزرگ اروپایی از ترس تحریم های احتمالی آمریکا بین منافع خود در ایران و فعالیت های گسترده اقتصادی با بازار آمریکا همچنان جانب احتیاط را رعایت می کنند.
در منطقه خاورمیانه نیز با وجود رشد 5 برابری سرمایه گذاری خارجی در فاصله سال های 2000 تا 2014 اما این میزان اکنون روند کاهشی به خود گرفته است. "آستریت سالسترووا"، مدیر بخش اطلاعات سرمایه گذاری مؤسسه آنکتاد، در رابطه با وضعیت سرمایه گذاری خارجی در منطقه خاورمیانه می گوید: «در خاورمیانه قیمت پایین نفت، بی ثباتی سیاسی و بروز تنش ها بر روی میزان جذب سرمایه های خارجی تأثیر گذاشته است». در سال 2016 میزان ورود سرمایه های خارجی به خاورمیانه  با 2 درصد کاهش به 27،8 میلیارد دلار رسیده است. براساس گزارش آنکتاد، عمده ترین دلایل این کاهش سرمایه گذاری قیمت پایین نفت و بی ثباتی سیاسی در 8 سال گذشته بوده است. تنش ها در خاورمیانه به خصوص در کشورهایی که پل ارتباطی تجاری بین دیگر کشورهای منطقه به شمار می آیند، عاملی بازدارنده برای جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی بوده است. گسترش تروریسم و بروز تنش های سیاسی موجب گردید تا میزان جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در این منطقه از 86 میلیارد دلار در سال 2008 به حدود 28 میلیارد در سال گذشته میلادی کاهش یابد. 
ایران طی سال های اخیر در جذب سرمایه های خارجی موفقیت چندانی نداشته است به گونه ای که این میزان از سال 2011 تا 2016 در محدوده 2 تا 4،5 میلیارد دلار در نوسان بوده است. این در حالی است که کشورهایی نظیر ترکیه و عربستان که از رقبای منطقه ای ایران محسوب می شوند سالیانه به طور متوسط بین 10 تا 12 میلیارد دلار سرمایه خارجی را جذب کرده اند. در سال 2016 میزان سرمایه گذاری مستقیم خارجی ایران نسبت به سال 2015 رشدی معادل 64 درصد را ثبت نمود و جایگاه ایران را در جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی از 84 به 49 میان کشورهای مختلف دنیا ارتقا داده است. با این حال به گفته مدیر بخش اطلاعات سرمایه گذاری مؤسسه آنکتاد، پتانسیل جذب سرمایه های خارجی در ایران بسیار بالا است. "سالسترووا" می گوید: «داده ها نشان می دهند که آینده روشنی در انتظار ایران است. مثلا اگر به سرمایه گذاری در حوزه های سبز(Green Feild) در رابطه با ایران توجه کنیم، می بینیم در سال 2016 میزان آن به بالاترین رقم ممکن یعنی 12 میلیارد دلار افزایش یافته است. مطمئناً این روند در جذب سرمایه های خارجی در سال های آتی هم تأثیر خواهد گذاشت». 
براساس گزارش مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، سرمایه‌گذاری خارجی در ایران عمدتاً به دنبال منابع طبیعی و پس از آن به دنبال بازار است و ایران فاقد سرمایه‌گذاری خارجی در قالب دو استراتژی دیگر یعنی ارتقای کارآیی و تثبیت دارایی‌های استراتژیک است. بعد از منابع طبیعی و بازار، انگیزه سرمایه‌گذاران به ترتیب در سرمایه‌گذاری در ایران به بازار منطقه از طریق ایران، دسترسی به نیروی کار متخصص، شرکای تجاری ایرانی، حضور رقبا در بازار ایران و استفاده از مشوق‌ها بازمی‌گردد. به‌طور نمونه سرمایه‌گذاری رنو پارس و نیز ایرانسل جزو عملکردهای نسبتا موفق جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در کشور است و در عین حال، پروژه‌های سرمایه‌‎گذاری یونیون ریسورس، سحر-دنون و آب شیرین‌کن WTD نیز جزو عملکردهای ناموفق به شمار می‌رود.
ایران در زمینه منابع طبیعی قابلیت بسیار بالایی را برای جذب سرمایه های خارجی دارد. به عنوان مثال در حوزه های سبز، شرکت های چندملیتی زیادی هستند که تمایل فراوانی برای سرمایه گذاری در ایران از خود نشان می دهند. علاوه بر این ایران از بخش تولیدی بزرگی برخوردار می باشد که می تواند برای شرکت های خارجی جذاب باشد. بنابراین ایران نه تنها می تواند در زمینه منابع طبیعی که در آن مزیت نسبی دارد، سرمایه گذاری خارجی جذب نماید بلکه قادر خواهد بود که در بازارها، صنایع تولیدی و بخش های دیگر نیز توجه سرمایه گذاران خارجی را به سوی خود جلب نماید. 
اما لازمه این مهم، اصلاحات اقتصادی در ایران است تا در شرایط نامطمئن آینده به خصوص سایه تحریم های جدید آمریکا، اقتصاد کشور از درون به نوسازی و تغییرات ساختاری روی آورد. تحریم های جدید آمریکا دقیقاً ضعف ساختاری اقتصاد ایران را هدف قرار داده است. بنابراین اصلاحات ساختاری در وهله اول به رقابتی و شفاف شدن اقتصاد ایران کمک می کند و در وهله دوم فشارهای تحریمی آمریکا را کم اثرتر خواهد ساخت.

rating
  نظرات

هیچ نظری ثبت نشده است.

نام شما
پست الکترونیک
وب سایت
عنوان
نظر
تصویر امنیتی CAPTCHA
کد را وارد کنید
چندرسانه ای
چندرسانه ای
موزه صنعت برق

نظرسنجی
به نظر شما ریس جمهور آینده کدام مساله را در اولویت مسائل دولت خود قرار دهد؟



ثبت نظر  مشاهده ی نتیجه  انصراف
آخرین اخبار